Verscholen in een natuurgebied in het Nederlandse kustdorp Bergen aan Zee bevindt Filmtheater Cinebergen zich op een van de meest bijzondere bioscooplocaties van Europa. Het theater is gehuisvest in De Zwarte Schuur , een achttiende-eeuws beschermd monument omgeven door bossen, duinen en kustlijn. In september 2024, na tien jaar plannen en zes maanden zorgvuldige verbouwing, opende deze gekoesterde arthousebioscoop een tweede zaal, waarmee de programmeringscapaciteit verdubbelde terwijl het intieme karakter behouden bleef dat het tot een geliefd doel heeft gemaakt voor zowel bewoners als toeristen.
CinemaNext Nederland verzorgde de technische installatie voor de nieuwe zaal met 49 stoelen, inclusief een Barco SP2K-7 projector met ICMP-X, premium geluidssysteem en Ezcaray -stoelen. Hiermee wordt een samenwerking voortgezet die begon in 2012 toen Cinebergen voor het eerst de overstap maakte naar digitale projectie.
De uitdaging van een monument
Werken binnen een beschermd historisch gebouw bracht unieke uitdagingen met zich mee. Zoals Bea Bode, coördinator bij Cinebergen, uitlegt: "Aan een historisch monument als de Zwarte Schuur mag aan de buitenkant niets worden aangepast. Uitbreiding van het pand was geen optie, waardoor de oplossing binnen gezocht moest worden. Daarvoor moesten we de diepte in. Binnen moest flink worden afgegraven, terwijl de ruimte en toegankelijkheid zeer beperkt waren. Vanwege de restricties kon er niet zomaar een buitenwand worden verwijderd. Uiteindelijk is het met klein materieel gelukt, al nam dit aanzienlijk meer tijd in beslag dan normaal gesproken het geval zou zijn geweest."
Ook het schuine dak van de historische schuur vormde een uitdaging, met name bij het plaatsen van de digitale projector. Maar de resultaten spreken voor zich: sinds de opening in september lieten de bezoekersaantallen in de laatste vier maanden van 2025 een groei zien van 62% vergeleken met dezelfde periode in 2024.
Voor een bioscoop met één zaal is programmeren altijd een kwestie van compromissen. "Met slechts één zaal zit je jezelf in principe in de weg," zegt Bode. "Succesvolle films zou je vaker en langer willen prolongeren, maar daar is nauwelijks ruimte voor, omdat nieuwe films al staan te trappelen om vertoond te worden. Met de komst van de tweede zaal kunnen we daar veel beter op inspelen. Goedlopende films draaien nu rustig drie maanden door; dat was vroeger ondenkbaar. Ook krijgen kleinere, artistieke films of documentaires, waarvoor eerder te weinig ruimte was, nu sneller een kans."
CinemaNext Nederland was een logische keuze voor de uitbreiding. "Wij werken al sinds 2012, bij de landelijke introductie van de digitale projector in Nederland, tot grote tevredenheid samen met CinemaNext," aldus Bode. "Naast inmiddels een tweede digitale projector en een prachtig filmdoek in zaal 1, kwamen we voor onze tweede zaal vanzelf opnieuw bij CinemaNext uit. Ditmaal ook met de vraag naar perfect geluid en dito stoelen."
Het selectieproces voor de stoelen was bijzonder zorgvuldig. "Wat wij per se niet wilden, waren te luxueuze (lig)stoelen, omdat die absoluut niet bij Cinebergen passen. Bovendien zouden we dan hebben moeten inboeten op het aantal stoelen. Waar we wél naar zochten, waren comfortabele stoelen. Die hebben we uiteindelijk gevonden in de Ezcaray-stoel met blauwe bekleding, passend bij de zee die zich op vijf kilometer afstand van onze locatie bevindt. Tot dusver ontvangen wij uitsluitend positieve reacties, wat onze keuze blijkbaar rechtvaardigt."
Ontwerp dat erfgoed eert
De renovatie ging verder dan het toevoegen van een tweede zaal. Het project omvatte ook een complete vernieuwing van het theatercafé, mogelijk gemaakt door crowdfunding en een aanzienlijke anonieme gift. Tijdens de werkzaamheden werden de originele achttiende-eeuwse houten balken, die in de jaren zeventig waren weggetimmerd, weer tevoorschijn gehaald en in het zicht hersteld
"Het idee van saamhorigheid staat bij Cinebergen centraal," legt Bode uit. "Het theater moet een ideale ontmoetingsplek zijn. Daarnaast hechten wij veel waarde aan samenwerking met lokale (biologische)winkels en ondernemingen. Duurzaamheid was bij de verbouwing eveneens een belangrijk aandachtspunt: zo is er onder andere een warmtepomp geplaatst en is aandacht besteed aan de isolatie van het pand wat bijdraagt aan stikstofreductie."
Het door het hele gebouw gebruikte kleurenpalet weerspiegelt het omringende landschap: zandgeel, groen, leem en blauw, waardoor een interieur ontstaat dat zowel eigentijds aanvoelt als verbonden met de natuurlijke omgeving.
Verwachtingen overtroffen
De respons is overweldigend geweest. "Het complete eindresultaat overtreft al onze verwachtingen," zegt Bode. "De tweede zaal is een groot succes: sommige bezoekers wachten liever tot een film in zaal 2 speelt dan in zaal 1, vooral ook vanwege het perfecte geluid. Dat zegt genoeg, nietwaar? Datzelfde geldt ook voor het theatercafé. Bezoekers komen eerder of blijven langer nazitten om te genieten van de unieke ervaring die Cinebergen biedt."
De uitgebreide programmering omvat nu extra klassiekers, kleine filmpareltjes, kinderfilms en documentaires voor een publiek dat zowel uit lokale bewoners als toeristen bestaat, van wie velen uit Duitsland, aangetrokken door deze unieke bioscoop in het bos.
"Cinebergen vertegenwoordigt alles wat wij waarderen in onafhankelijke cinema: een diepe verbondenheid met de gemeenschap, respect voor erfgoed en een onwrikbare toewijding aan de bioscoopervaring," zegt Matthew Jones, Hoofd van CinemaNext Nederland. "Het ondersteunen van hun uitbreiding binnen zo'n opmerkelijk historisch gebouw vereiste zorgvuldige planning en nauwe samenwerking. Het resultaat is een tweede zaal die uitzonderlijke beeld- en geluidskwaliteit levert terwijl het intieme karakter dat Cinebergen zo bijzonder maakt, behouden blijft. We zijn trots dat we deel hebben mogen uitmaken van dit project en onze langdurige samenwerking met zo'n toegewijd team kunnen voortzetten."
Lessen voor anderen
Voor andere arthousebioscopen die uitbreiding of renovatie overwegen, met name die in unieke of beschermde gebouwen, heeft Bode praktisch advies: "Alles begint uiteraard, zeker bij een monument, met een grondig onderzoek naar de mogelijkheden: wat mag wel en wat niet. Bouwtekeningen worden hierop door zowel de gemeente als de monumentencommissie nauwgezet beoordeeld. Daarnaast is de keuze voor een architect die het gebouw aanvoelt van groot belang. Hetzelfde geldt voor de aannemer: deze moet zich verdiepen in wat wel en niet mag of kan, en zo nodig met creatieve oplossingen komen."
Ze benadrukt het belang van vroegtijdige betrokkenheid: "Als je in een monument gehuisvest bent, is het verstandig om te kijken naar speciale subsidiemogelijkheden. Houd er echter rekening mee dat dit een tijdrovend proces kan zijn, net als het aanvragen van de broodnodige vergunningen bij je gemeente. En tenslotte, betrek CinemaNext tijdig bij je plannen; zij komen waar nodig met oplossingen die in de bouwplannen meegenomen kunnen worden. Ik wens iedereen met stoutmoedige plannen veel succes!"
Filmtheater Cinebergen bevindt zich in Bergen aan Zee, Nederland. Voor meer informatie over de bioscoopoplossingen van CinemaNext, bezoekwww.cinemanext.com.
Technische installatie:
Projectie: Barco SP2K-7 met ICMP-X (2TB)
Stoelen: Ezcaray bioscoopstoelen (49 stoelen)
Installatiepartner: CinemaNext Nederland
Waar cinema en natuur samenkomen: CinemaNext Nederland helpt historisch Filmtheater Cinebergen uitbreiden